Trapez çatı

Trapez sac nedir, nerede kullanılır

Galvanizli sac levhanın soğuk merdanelerde trapez biçiminde kıvrılmasıyla üretilir. Bu kıvrımlar sacın taşıma gücünü artırır; ince bir levha, aşıklar arasındaki açıklığı sehim yapmadan geçebilir. Sanayi tesisleri, tarımsal depolar, hangarlar, sundurmalar ve ek yapılarda en çok tercih edilen kaplamadır. Çoğunlukla çelik çatı konstrüksiyon üzerine uygulanır.

Seçimi belirleyen dört başlık

• Sac kalınlığı — kar ve rüzgâr yüküne, aşık aralığına göre belirlenir. İnce sac ucuzdur ama açıklık büyüdükçe sehim ve rüzgârda titreşim sorunu çıkarır.
• Profil yüksekliği — kıvrımın derinliği taşıma kapasitesini doğrudan etkiler. Aşık aralığı genişledikçe daha yüksek profil gerekir.
• Yüzey kaplaması — galvaniz, boyalı veya plastik kaplı seçenekler vardır. Deniz etkisi ya da kimyasal ortam söz konusuysa kaplama sınıfı yükseltilir.
• Çatı eğimi — trapez sacın çalışabildiği bir alt eğim sınırı vardır. Eğim düştükçe bindirme boyu artırılmalıdır, aksi hâlde su kılcal etkiyle ters yönde ilerler.

Bu dört başlık birbirine bağlıdır; biri değiştiğinde diğerleri yeniden hesaplanır. Trapez sac ile yalıtımlı panelin farkını hangisi nerede kullanılır yazımızda karşılaştırdık.

Yalıtım gerekiyorsa trapez tek başına yetmez

Trapez sac bir kaplamadır; ısı yalıtımı yapmaz. İçeride ısıtılan ya da soğutulan bir hacim varsa iki yol vardır: sacın altına ayrı bir yalıtım katmanı kurmak veya doğrudan sandviç panel kullanmak. Depo, ahır, garaj ve sundurma gibi ısıtılmayan yapılarda trapez tek başına yeterlidir.

Yoğuşma — trapez çatıların en sık karıştırılan sorunu

Metal yüzey dışarıdaki soğuğu hızla iletir. İçerideki nemli hava soğuk saca değince yoğuşur ve tavandan damlama başlar. Su yalıtımı sağlam olduğu hâlde çatı akıyor sanılmasının en yaygın sebebi budur. Suyun nereden geldiğini ayırt etmeyi su nereden girer, nereden damlar yazımızda anlattık. Keçe kaplı sac veya doğru boyutlandırılmış çatı havalandırma ile önlenir.

Montajda işi bitiren detaylar

• Vida yeri — vidalar kıvrımın tepesinden çakılır. Oluk tabanına çakılan vida, suyun aktığı yolun tam ortasında delik demektir.
• Conta ve sıkma — contalı vida kullanılır ve ölçülü sıkılır. Fazla sıkılan conta ezilir, az sıkılan sızdırır.
• Bindirme boyu — yan ve uç bindirmeler çatı eğimine göre belirlenir; düşük eğimde bindirme uzar.
• Kenar ve mahya detayları — saçak, mahya ve duvar birleşimlerindeki bükümler suyun ters yönde ilerlemesini engeller.

Trapez çatıda sızıntıların büyük bölümü sacın kendisinden değil, bu detay noktalarından gelir. Suyun çatıdan sonraki yolculuğu da aynı derecede önemlidir: kesiti yetersiz bir oluk ve iniş borusu, sağlam bir çatıda bile duvar ve temel nemine yol açar.

Mevcut trapez çatının yenilenmesi

Ömrünü tamamlamış kaplamalarda önce taşıyıcı sistem ve aşıklar kontrol edilir. Sac paslanmış ama taşıyıcı sağlamsa yalnızca kaplama yenilenir. Aşıklarda korozyon veya deformasyon varsa iş çatı tamiratı ve yenileme kapsamına girer. Geniş açıklıklı endüstriyel yapılarda konu fabrika profil çatı başlığıyla birlikte ele alınır.